Chủ Nhật, 19 tháng 7, 2015

Các lệ làng buộc phải tuân thủ

Người làng lưu tán đi nơi khác, nếu muốn xin về thì cho phép
      Hễ người nào lưu tán đi làm ăn ở nơi khác, nay muốn xin về làng cũ chịu gánh vác sưu sai tạp dịch, nếu người đó đã thăng đến bàn thôn trưởng, thì cho phép nộp lợn, xôi, rượu đúng giá 2 quan tiền cổ, 100 khẩu trầu, cho xếp vào hạng bàn dưới.       Nếu người đó chỉ là ở hạng thứ, thì bắt nộp gà, rượu đáng giá 6 mạch tiền cổ, 100 khẩu trầu, cũng xếp vào hạng bàn dưới.

Các lệ làng buộc phải tuân thủ

Nếu người đó xin về làng xét thấy ngôi thứ của người đó, hoặc có một hai người chưa đủ một bàn, thì cho phép xếp ngang với hạng 18 tuổi mới nhập vào làng. Như thế là để nới rộng khoán ước.
Người nào có quê mẹ, quê vợ ở đây thì cho vào làng
      Hễ người nào đó có quê mẹ hoặc quê vợ ở đây muốn xin vào làng gánh vác quan dịch sưu sai, khi ấy làng ta xét thấy người đó quả thật là người tốt, công luận đã thuận tình thì cho phép người ấy nộp rượu đúng giá 3 quan 5 mạch tiền cổ, 100 khẩu trầu, ngôi thứ thì tuỳ ở dưới. Nếu người nào đó ở quê khác, cũng thuận tình theo làng thì cũng cho nộp 5 quan tiền cồ cùng trầu cau, ngôi thứ thì cũng tuỳ ở dưới.
     Hai hạng nói trên chỉ được ngồi ở bàn hai, để làm rõ đẳng cấp. Còn như con cháu của họ các đời sau sẽ được coi như người làng, cốt để giữ nghiêm khoán ước.
Đi đêm
     Hễ ai có việc cần đi đêm thì phải cầm đuốc sáng hoặc ít ra cũng phải cẩm nén hương thắp, cốt để tỏ rõ thị phi. Nếu người nào khống chịu tuân theo thì bắt phạt 3 mạch tiền cổ, lại xử vào tội gian dâm. Nếu ai bắt được ngưòi vi phạm thì thưởng cho 2 mạch tiền cổ, để giữ nghiêm khoán ước.
Thưởng cho người bắt trộm
     Hễ có kẻ đến lấy trộm của dân, vào ngày thường hoặc khí vào đám mà có người nào đó gắng sức can đảm bắt được quả tang tên trộm thì thưởng cho 5 sào ruộng quan điền ở xứ Nghệ Trung, lại cho miễn sưu sai tạp dịch suốt đời. để biểu dương công lao.
     Hoặc khi gắng sức bắt trộm bị xảy ra thương tích, thì làng ta từ bậc thượng lão đến thứ dân mỗi người góp 1 mạch tiền cổ, 1 đấu gạo để giúp người đó chạy chữa thuốc men cho chóng khỏi. Nếu vết thương quá nặng đến mức không qua nổi, thì thưởng cho 5 quan tiền cổ, cho 1 người con trai người ấy được miễn sưu sai tạp dịch, để giữ cho phong tục được thuần hậu. Nếu như bắt sống được tên trộm, hoặc đâm chết tên trộm, thì mọi thứ tiền áp giải nộp lên trên, dân làng xin lo liệu tất cả, để giữ nghiêm khoán ước.